पाल्पा-लुम्बिनी प्रदेश अन्तर्गत पाल्पा जिल्लाको उत्तर-पूर्वी भेगमा अवस्थित पूर्वखोला गाउँपालिका यतिबेला आफ्नो मौलिक पहिचान र विकासको गतिलाई सँगसँगै अगाडि बढाउँदै एक नमुना स्थानीय तहको रूपमा उदाउँदै छ। प्राकृतिक सौन्दर्य र मगर संस्कृतिको खानी मानिने यो गाउँपालिकाले विकासका पूर्वाधार र स्थानीय उत्पादनमा नयाँ फड्को मारिरहेको छ।
६ वटा वडाहरूमा विभाजित यस गाउँपालिकाको केन्द्र पूर्वखोलामा रहेको छ। मुख्यतया मगर समुदायको सघन बस्ती रहेको यस क्षेत्रमा कौडा, झ्याउरे र मारुनी जस्ता मौलिक नाचहरू यहाँको मुख्य पहिचान हुन्। पहाडी भू-भाग भए तापनि यहाँको स्वच्छ हावापानी र प्राकृतिक स्रोतले यसलाई बसोबास र पर्यटनका लागि आकर्षक बनाएको छ।
यहाँका स्थानीयहरूको मुख्य जीविकोपार्जनको आधार कृषि र पशुपालन हो। पछिल्लो समय पूर्वखोला अदुवा, मकै, कोदो र सुन्तला खेतीको ‘पकेट क्षेत्र’ का रूपमा विकास भइरहेको छ। गाउँपालिकाले स्थानीय रैथाने बालीको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा विशेष जोड दिएकाले किसानहरू व्यावसायिकतातर्फ आकर्षित भएका छन्।
यस विषयमा वडा नम्बर २ का अध्यक्ष निर बहादुर सारु भन्नुहुन्छ:”हाम्रो मुख्य प्राथमिकता भनेकै स्थानीय उत्पादनलाई बढावा दिने र हाम्रो गौरवमय मौलिक मगर संस्कृतिको जगेर्ना गर्ने हो। वडाले किसानका समस्यालाई नजिकबाट हेरिरहेको छ र कृषि उत्पादनलाई बजारसँग जोड्न हामी प्रतिबद्ध छौँ।”
विकासको क्षेत्रमा पूर्वखोलाले पछिल्लो समय भौतिक पूर्वाधारमा ठूलो लगानी गरेको छ। स्थानीय सडकहरूको विस्तार, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा पहुँच वृद्धि हुनुका साथै “एक घर, एक धारा” अभियानले गाउँमा स्वच्छ खानेपानीको सुनिश्चितता गरेको छ। यस अभियानले स्थानीय बासिन्दाको, विशेष गरी महिलाहरूको खानेपानी लिनुपर्ने समयको बचत गरी जीवनस्तरमा ठूलो राहत पुर्याएको छ।
पूर्वमा निस्दी, पश्चिममा रम्भा र माथागढी, उत्तरमा रामपुर नगरपालिका र दक्षिणमा माथागढीसँग सीमा जोडिएको यो गाउँपालिका लुम्बिनी प्रदेशकै एक सम्भावनायुक्त पर्यटकीय र कृषि हब बन्ने मार्गमा अघि बढिरहेको छ।
